الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
50
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
صاحب رياض در اين شهرها با علماى آن سرزمينها كه اختلاف مذهب و مرام هم با وى داشته و رأىهايى ابراز مىداشتند بدون توجه به اينگونه اختلافات با آنها ملاقات مىكرد و به افادهء به آنها و استفاده از ايشان مىپرداخت انتهى . نگارنده گويد : صاحب رياض در شرح احوال خود مىنويسد ، سفرهاى زيادى براى من اتفاق افتاد چنانچه نيمى از عمر من در سفر گذشت و به بسيارى از شهرهاى ايران و روم مسافرت كردم و دريا و صحرا را پشت سر گذاردم و شهرهاى آذربايجان و خراسان و عراق و فارس و قسطنطنيه و ديار شام و مصر را از نزديك مشاهده كردم و به بسيارى از شهرها چندين بار سفر كردم و تا امروز كه سنين هجرت به 1106 هجرى رسيده و مدت عمرم نزديك به چهل سال است سه مرتبه به حج بيت اللّه و سه بار به شرف آستانه رضويه و سه مرتبه به عتبات عاليات مشرف شدهام . پيش از اين نوشتيم ، در بازگشت از اولين سفر حجش بود كه صد مجلد از كتابها را كه آن جمله برخى از آثار خودش بوده است از دست داده است و همچنين در بازگشت يكى از سفرهاى حجش بود كه از پادشاه روم درخواست كرد تا شريف مكه را عزل كند . و در ضمن شرح حال خود مىنويسد از اوان كودكى كه سنين عمرم به پنجسالگى رسيده بوده آغاز سفر كردم و همان اوقات دايى بزرگم كه سمت وزارت كاشان را به عهده داشت به اتفاق جدهام به كاشان رفتم و مدت يك سال يا بيشتر در آنجا ماندگار شدم . و چندى از آغاز جوانىام را در اصفهان كه زادگاهم بود اقامت گزيدم ، پس از آن به تبريز هجرت ، و سالهايى را در آنجا زيست كردم و همانجا با يكى از بستگانم كه از مردم ثروتمند به شمار مىآمد ازدواج كردم و همين همسرى ، موجبات گرفتارى و ناراحتى مرا فراهم آورد انتهى .